Beroepschauffeur, code 95 en cannabis: drugstest

Voor beroepschauffeurs staat er meer op het spel dan voor particuliere automobilisten: een positieve THC-test kan niet alleen tot een boete leiden, maar ook je code 95, je rijbewijs én je baan in gevaar brengen. Hieronder vind je de feiten op een rij.

Wat is code 95 en waarom is het relevant?

Code 95 is een vakbekwaamheidsvermelding op het rijbewijs voor beroepschauffeurs die een vrachtauto (categorie C) of bus (categorie D) beroepsmatig besturen binnen de EU. Zonder geldige code 95 is beroepsmatig rijden verboden. De code is vijf jaar geldig en wordt verlengd via verplichte nascholing.

De koppeling met het rijbewijs is het cruciale punt: raakt je rijbewijs zijn geldigheid kwijt door het CBR, dan vervalt je code 95 automatisch mee. Je kunt dan niet meer als chauffeur werken totdat rijbewijs én code 95 opnieuw zijn verkregen.

Speekseltest en bloedgrens: de getallen

Politie kan je op de weg staande houden en een speekseltest afnemen. Sinds 2023 gebruikt de Nederlandse politie de Securetec DrugWipe 5S. De detectiedrempel voor THC in speeksel ligt op 5 ng/mL.

Is de speekseltest positief, dan volgt vrijwel altijd een bloedafname op het politiebureau. Pas de bloeduitslag is juridisch bindend. De wettelijke grenswaarde bedraagt 3,0 microgram THC per liter bloed (µg/L). Zit je boven die grens, dan kan het Openbaar Ministerie vervolging instellen.

Gevolgen voor beroepschauffeurs: stap voor stap

Beroepschauffeurs worden door rechters en het CBR doorgaans als verzwarende omstandigheid beoordeeld, omdat de maatschappelijke verantwoordelijkheid (passagiers, lading, groot voertuig) groter is dan bij particulier vervoer.

Werkgever en drugstest: mag dat?

Hier wijkt de situatie voor vrachtwagen- en buschauffeurs af van wat veel mensen denken.

Wettelijke grondslag bestaat niet voor het wegvervoer. Anders dan voor piloten, machinisten en kapiteins (die wel onder specifieke verkeerswetgeving vallen), heeft de wegenverkeerswet geen testbevoegdheid voor werkgevers in het beroepsgoederenvervoer of personenvervoer. De staatssecretaris van Sociale Zaken heeft in 2025 besloten die wettelijke grondslag ook niet te creëren.

Dat betekent in de praktijk:

• Een werkgever mag jou niet verplichten tot een drugstest, tenzij dit bij cao is geregeld én jouw functie uitdrukkelijk als risicovolle functie is aangemerkt met privacywaarborgen.
• Toestemming van de werknemer telt juridisch niet: de Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat vrijwilligheid niet gewaarborgd is in een gezagsrelatie.
• Testuitslagen zijn bijzondere persoonsgegevens (gezondheidsdata); onrechtmatig verkregen bewijs mag niet worden gebruikt in een ontslagprocedure.

Medicinale cannabis op recept: geen vrijbrief

Een geldig recept en levering via de apotheek veranderen de wettelijke grens niet. Wat het recept wél kan betekenen:

• Het Openbaar Ministerie kan vervolging achterwege laten als je aantoonbaar conform voorschrift gebruikte én geen gevaarlijk rijgedrag vertoonde. Dit is echter een discretionaire beslissing van het OM, geen automatische vrijstelling.
• Het CBR-traject (Educatieve Maatregel Drugs of rijgeschiktheidsonderzoek) kan ongeacht het recept worden opgestart na een aanhouding boven de grenswaarde.
• Transvaalapotheek adviseert een rijverbod tijdens de eerste twee weken van gebruik en bij elke doseerwijziging.

Praktisch advies: draag altijd je recept en een artsenverklaring bij je. Bespreek met je voorschrijvend arts uitdrukkelijk of je functie als beroepschauffeur een contra-indicatie is.

CBD-olie en de speekseltest

Als je als beroepschauffeur CBD gebruikt, zijn er enkele voorzorgsmaatregelen:

• Vraag het Certificate of Analysis (CoA) van elke partij op en controleer de THC-waarde.
• Kies, na overleg met een arts of apotheker, bij voorkeur een breed-spectrum- of isolaatproduct als THC-detectie een bedrijfsrisico is.
• Meld gebruik aan de bedrijfsarts (die heeft medisch beroepsgeheim tegenover de werkgever).

Samenvatting: de vier risico's op een rij

1. Strafrechtelijk — boete, rijontzegging, aantekening op rijbewijs.
2. CBR-traject — EMD of rijgeschiktheidsonderzoek; mogelijke ongeldigverklaring rijbewijs.
3. Code 95 — vervalt als rijbewijs ongeldig wordt verklaard; terugkrijgen duurt jaren.
4. Dienstverband — ontslag op staande voet is juridisch lastig maar niet onmogelijk, zeker als een cao drugsbeleid bevat of als je aantoonbaar reed terwijl je onder invloed was.