Dronabinol en gestandaardiseerde THC: alternatieven voor olie

Naast de bekende plantaardige medicinale cannabisolie bestaan er producten die op een enkele, zuivere werkzame stof mikken: delta-9-tetrahydrocannabinol, oftewel dronabinol. Deze pagina legt uit wat dronabinol is, welke rol de historische Namisol-tablet speelde, en hoe deze gestandaardiseerde THC zich verhoudt tot plantaardige olie qua dosering, bewijs en juridische status.

Wat is dronabinol?

Dronabinol is de internationale stofnaam voor delta-9-THC. Het kan uit de cannabisplant worden geisoleerd (zuiverheid >98%) of synthetisch worden gemaakt. In de Verenigde Staten is dronabinol als geregistreerd geneesmiddel beschikbaar (merknaam Marinol) voor chemotherapie-misselijkheid en eetlustverlies bij aids. In Nederland is dronabinol geen geregistreerd geneesmiddel, maar kan het als magistrale bereiding (apotheekbereiding op recept) worden gemaakt.

Het kernverschil met plantaardige cannabisolie: dronabinol bevat alleen THC, in een exact bekende hoeveelheid per dosis. Medicinale cannabisolie uit de apotheek is een gestandaardiseerd plantextract dat naast THC ook CBD en andere plantstoffen bevat. Beide routes zijn gestandaardiseerd; het verschil zit in enkelvoudige stof versus plantmatrix.

De historische Namisol-tablet

Namisol was een experimentele tablet van het Nijmeegse Echo Pharmaceuticals met >98% zuivere THC, gemaakt met een emulgerende afgiftetechnologie (Alitra). Het doel was de grote nadelen van klassiek oraal THC te omzeilen: trage en wisselvallige opname.

In een Nederlandse studie bereikte Namisol de piekconcentratie in ongeveer 39-56 minuten, tegenover 60-240 minuten voor klassiek oraal dronabinol, met een twee tot vijf keer kleinere variabiliteit in piekspiegels.[klumpers2012] Er liepen fase-2-studies bij onder meer multipele sclerose, chronische pijn en gedragsproblemen bij dementie.

Wat zegt het bewijs?

Voor orale THC/dronabinol is het bewijs gemengd en indicatie-afhankelijk.

Deze cijfers komen uit een grote farmacologische meta-analyse.[bilbao2022] De NASEM-commissie concludeerde in 2017 dat er overtuigend bewijs is dat orale cannabinoiden (dronabinol, nabilon) werken tegen chemotherapie-misselijkheid en -braken, en substantieel bewijs voor chronische pijn bij volwassenen.[nasem2017]

Tegelijk relativeert recent onderzoek de pijnclaim. Een geactualiseerde Cochrane-review (21 trials, ruim 2.100 deelnemers) vond geen hoogwaardig bewijs dat cannabis-gebaseerde middelen neuropathische pijn klinisch betekenisvol verlichten; gevonden verbeteringen waren klein en de zekerheid laag tot zeer laag.[cochrane2026]

Standaardisatie: enkelvoudige stof versus plantextract

Het voordeel van dronabinol is dosisprecisie: een tablet of magistrale bereiding bevat een vast aantal milligram THC, zonder CBD of variatie in plantsamenstelling. Plantaardige medicinale cannabisolie uit de apotheek is eveneens gestandaardiseerd op THC- en CBD-gehalte, maar levert een breder stoffenprofiel.[cannabisbureau] Welke route geschikt is, hangt af van indicatie, gewenste werkstoffen en verdraagbaarheid - een keuze voor de behandelend arts.

Juridische status in Nederland

Hier ligt een belangrijk onderscheid. Geisoleerde en synthetische THC (dronabinol) vallen onder Opiumwet Lijst I - net als geconcentreerde THC-/cannabisolie. Alleen ruw plantmateriaal (wiet, hennep, hasjiesj) staat op Lijst II. Medisch en wetenschappelijk gebruik is toegestaan, maar uitsluitend via arts en apotheek met de vereiste Opiumwet-ontheffingen.[cannabisbureau] Buiten die route is bezit strafbaar. Vergoeding van magistraal dronabinol is niet vanzelfsprekend; overleg met arts, apotheek en zorgverzekeraar is nodig.