Cannabis bij cerebrale parese: spasticiteit kinderen

Cannabis en CBD worden steeds vaker besproken als behandeloptie voor kinderen met cerebrale parese (CP). Dit artikel bespreekt wat het wetenschappelijke bewijs zegt — en wat het niet zegt — over cannabinoïden bij spasticiteit door CP bij kinderen en adolescenten.

Cerebrale parese en spasticiteit: de kern van het probleem

Cerebrale parese is een parapluterm voor niet-progressieve hersenbeschadiging die ontstaat rond de geboorte of in de vroege kindertijd. Spastische CP — de meest voorkomende vorm — gaat gepaard met verhoogde spierspanning, onwillekeurige spiertrekkingen en bewegingsarmoede die dagelijkse verzorging, comfort en ontwikkeling belemmeren.

Standaardbehandelingen voor spasticiteit bij CP zijn:

• Orale medicatie: baclofen, diazepam, tizanidine (beperkt door sedatie en bijwerkingen)
• Lokale injecties: botulinetoxine-A (tijdelijk, herhaling nodig)
• Intrathecale baclofenpomp: bij ernstige, gegeneraliseerde spasticiteit
• Revalidatie en fysiotherapie: essentieel, maar intensief

Omdat deze opties onvolledig werken of bijwerkingen hebben, zoeken ouders en behandelaars naar aanvullende mogelijkheden — waaronder cannabinoïden.

Wat zegt het gerandomiseerde onderzoek?

Nabiximols-RCT (Fairhurst 2020)

De meest geciteerde studie randomiseerde 72 kinderen en jongeren (gemiddelde leeftijd 12 jaar) met spastische CP of statisch posttraumatisch hersenletsel naar nabiximols (oromucosale spray, THC:CBD 1:1, maximaal 12 sprays per dag) of placebo gedurende 12 weken. Primaire uitkomst: spasticiteit op de NRS (Numeric Rating Scale).

Resultaat: geen statistisch significant verschil tussen nabiximols en placebo, noch op de primaire uitkomstmaat noch op secundaire maten. Bijwerkingen waren over het algemeen mild tot matig, maar bij drie deelnemers traden hallucinaties op (auditief en visueel) en één deelnemer deed een suïcidepoging.

Full-spectrum cannabisolie-RCT (Stefanović 2024)

Een Sloveense pilot- en RCT-studie onderzocht full-spectrum cannabisolie (FSCO) met een CBD:THC-ratio van 10:1 bij 53 deelnemers (leeftijd 5–25 jaar) met ernstige spastische CP (GMFCS IV–V). Looptijd: oktober 2020 tot juni 2023. Primaire uitkomst: gemodificeerde Ashworth Scale (spasticiteit).

Resultaat: geen significant verschil in spasticiteit, motoriek of kwaliteit van leven tussen FSCO en placebo. Deelnemers in de FSCO-groep waren significant somnolenter (slaperiger) dan in de placebogroep. Er waren geen levensbedreigende bijwerkingen.

Systematische review (Murni 2023)

Een PRISMA-conforme review doorzocht zeven databases en identificeerde 803 artikelen; slechts drie voldeden aan de inclusiecriteria (totaal 133 respondenten, overwegend Europees). Conclusie: de resultaten met betrekking tot spasticiteit zijn inconsistent en het bewijs te beperkt om aanbevelingen te formuleren.

Bijwerkingen en veiligheid: bijzonder kwetsbare groep

Kinderen zijn geen kleine volwassenen. Cannabinoïden binden aan CB1-receptoren die een rol spelen in hersenontwikkeling, synaptische plasticiteit en rijping van neuronale netwerken. Mogelijke risico's bij kinderen:

Klinische praktijk: artsen lopen voor op bewijs

Een internationale artsensurvey onder 70 neurologen/revalidatieartsen betrokken bij het Zwitsers CP-register (Hunziker 2023) toont dat cannabinoïden wél worden voorgeschreven — met name voor epilepsie (69 %), gevolgd door spasticiteit (64 %) en pijn (63 %). De meest gebruikte preparaten waren op CBD gebaseerd met of zonder THC-component. De auteurs concluderen dat klinische praktijk de wetenschappelijke evidentie overloopt en benadrukken de noodzaak van meer goed opgezet onderzoek.

Juridisch kader in Nederland

Geconcentreerde THC-/cannabisolie valt onder Opiumwet Lijst I. Verstrekking aan kinderen is uitsluitend mogelijk via:

1. Recept van een arts (kinderarts, -neuroloog of revalidatiearts)
2. Levering via een erkende apotheek of het Bureau voor Medicinale Cannabis (BMC)

Vrij verkrijgbare CBD-olie (THC < 0,05%) is niet als geneesmiddel geregistreerd en is voor de indicatie spasticiteit bij CP niet onderzocht. Geef deze informatie altijd door aan de behandelend specialist; zelfmedicatie buiten medisch toezicht bij kinderen met CP is riskant gezien de mogelijke bijwerkingen en geneesmiddelinteracties.

Samenvatting

Het beschikbare gerandomiseerde bewijs — twee goed opgezette RCT's en een systematische review — laat geen aantoonbare vermindering van spasticiteit zien bij kinderen en adolescenten met CP behandeld met cannabinoïden. Bijwerkingen variëren van sedatie tot hallucinaties. Langetermijneffecten op de hersenontwikkeling zijn nauwelijks onderzocht. Cannabinoïden bij kinderen met CP horen thuis binnen een medisch kader en bij voorkeur binnen klinische trials, niet als zelfmedicatie.